Fiore di tomba


Testi trascritti da: Nigra Costantino. Canti popolari del Piemonte. A cura di F. Castelli, E. Jona, A. Lovatto
A
1 Di là da cui boscage na bela fia a j'è;
2 So pare e sua mare la völo maridè.
3 A völo dè-i-la a ün prinsi fiöl d'imperadur.
4 - Mi vöi nè re nè prinsi fiöl d'imperadur;
5 - Déi-me cul giuvinoto ch'a j'è 'n cula përzun.
6 - O fia dla mia fia, l'è pà 'n partì da ti;
7 - Duman a úndes ure a lo faran mürì.
8 - S'a fan mürì cul giuvo, ch'a m' fasso mürì mi;
9 - Ch'a m'fasso fè na tumba ch'a i sia d'post për tri,
10 - Ch'a i stago pare e mare, 'l me amur an brass a mi.
11 - An sima a cula tumba piantran dle röze e fiur;
12 - Tüta la gent ch'a i passa a sentiran l'odur;
13 Diran: - J'è mort la bela, l'è morta për l'amur!
(Collina di 'Torino. Cantata da contadine)
Traduzione:
Di là da quelle boscaglie una bella ragazza c'è. Suo padre e sua madre vogliono maritarla. Vogliono darla a un principe figliuolo d'imperatore. - Io non voglio né re, né principe figliuolo d'imperatore; datemi quel giovinetto che c'è in quella prigione. - O figlia, la mia figlia, non è un partito per te; domani alle undici ore lo faranno morire. - Se fanno morire quel giovine, mi facciano morir me; mi facciano fare una tomba, che ci sia posto per tre, che ci stiano padre e madre, il mio amore in braccio a me. In cima a quella tomba pianteranno rose e fiori; tutta la gente, che ci passa, sentiranno l'odore; diranno: - È morta la bella, è morta per l'amore!
Varianti:
A1 Collina di Torino.
A² Graglia, Biella. Da Bernardo Buscaglione.
1-5 - O mari, maridè-mi ch'a i passa la stagiun;
Le cereze sun madüre, i prüss a vniran bun. 
- Chi vös-te piè, mia fia, chi vös-te mai piè ti?
- Mi vöi nè re, nè prinsi, nè 'l düca d'Lumbardur;
Mi vöi cul giuvinoto, ch'a j'è 'n cula përzun. A2
7 Sta séira al lo zamino, duman lo fan mürì. A1
10 'l marì da cant a mi. A2
13 an brass al so amur. A1
Altre lezioni di Valfenera, Moncalvo-Monferrato, Alba, Moncrivello, Torino, Sale-Castelnuovo, o sono identiche, o contengono varianti insignificanti. Perciò si omettono.
B
1 Darè de la muntagna na bela fia a j'è,
2 So pare e sua mare la völo maridè;
3 Völo spuzè-la a ün prinse, a ün prinse imperadur.
4 - Mi vöi nè re nè prinse, nè prinse imperadur;
5 - Mi vöi spuzè cul giuvo ch'a l'àn meinà an përzun.
6 - O fia, mia fieta, l'è pa 'n partì da ti;
7 - Duman matin bunura a lo faran mürì.
8 - S'a fan mürì cul giuvo, na vöi mürì dco mi.
9 - Mi faran fè na tumba, ch'a i stago tre cun mi,
10 - Me pare e mia mare,l'amur an brass a mi.
11 - Ai pè de cula tumba a piantaran d'ün fiur.
12 Tüta la gent ch'a i passa a sentiran l'odur;
13 -Tüta la gent ch'a i passa diran: - O che bel fiur!
14 - L'è ‘l fiur de la Rozina ch' l'è morta për l'amur.
(Villa-Castelnuovo, Canadese. Cantata da vendemmiatrici di Villa-Castelnuovo e Castellamonte)
C
(Ritornello : ti-ri-tu-la-le-na)
1 Sü për cule muntagne a dían ch'a j'è na tur;
2 S'a j'è la Majinota ch'a piura de l'amur.
3 S'a völo dè-je ün prinsi, ün prinsi amperadur.
4 - Mi j'ái pa fè dël prinsi, dël prinsi amperadur;
5 - Mi vöi cul giuvineto ch'a j'è 'n cule përzun.
6 - Sta chieta, la mia fia, cul giuvo a 'l fan morir.
7 - S'à fan morir cul giuvo c'a fasso morir mi.
8 - Faremo fè na tampa luntan tre mij da sì;
9 - La farem lunga e larga, ch'a i stago tre cun mi,
10 - Ch'a i staga pare e mare, l'amante an brass a mi.
11 - Anturn di quela tampa piantran dle roze e fiur;
12 - Tüta la gent ch'a i passa diran: - Che bun odur!
13 Diran: - J'è mort la bela le morta për l'amur!
(Cintano, Canavese. Dettata da Teresa Bertino)
D
1 Sü për cule muntagne s'a j'è na bela tur;
2 Là suta a j'è na fia, ch'a piura nóit e giurn.
3 So pare la va vëdi: - Coza piurè-ve vui ?
4 - I piuro d'cul bel giuvo ch'a j'è 'nte la përzun.
5 - Piurè pa pi cui giuvo, duman lo fan mürì.
6 - S'a fan mürì cul giuvo, faran mürì dco mi.
7 - Ch'a fasso fè na fossa, ch'i stago tre cun mi;
8 - Me pare e la mia mare, ël me amur in brass a mi.
9 - Sü e giũ di cula fossa ch'a i pianto roze e fiur;
10 - La gent che passeranno diran: - Che bun odur!
11 - La bela ch'a l'è morta l'è morta për l'amur!
(Saluzzo. Trasmessa da Giuseppe Rossi)
E
1 Di là d'cule muntagne na bela fia a j'è;
2 So pare la va vëdi, n'a fa che tant piurè.
3 - Coza piurè-ve, bela, coza piurè-ve vui?
4 - Piuro cul giuvineto ch'a j'è 'nt cula përzun.
5 - Piura pa tant cul giuvo, ch'a farà nen për ti;
6 - Duman a úndes ure lo menho a fè mürì.
7 - S'a fan mürì cul giuvo, ch'a m' fasso mürì mi!
8 - Ch'a m'fasso fè na fossa, ch'a stago tre cun mi;
8 - Ch'i stago pare e mare, 'l me amur an fáuda a mi.
11 - An sima d'cula fossa piantè-je ün giüsemin.
11 - Tüta la gent ch'i passa diran: - O 'l bun odur!
12 - A l'è l'odur dla bela, ch' l'è morta për l'amur!
(Campagna di Torino. Trasmessa da Carlo Franchelli)
F
1 - O mamma, maridè-mi, ch'a passa la stagiun.
2 - O fia, la mia fia, chi vüs-to mai piè?
3 - Mi vuoi quel giuvinetto, ch'u stà 'nt quella prigiun.
4 - O fia, la mia fia, ch'i l'àn da fà morì.
5 - S'i fan morì quel giúvin, a vuoi morì anca mi.
6 - Farem piantà üna tumba da star-ghi tüti tri,
7 - Da star-ghi páder, rnáder, l'amur in brass a mi.
8 - In fund dla nostra tumba piantremo d'ün bel fiur.
9 - La sira 'l pianteremo, la matin sarà fiurì.
10 - La gent che passeranno i diran: - Che bel fiur!
11 - I diran ch'a l'è Rozina, ch'a l'è morta per l'amur.
12 - Quel fiur l'è gnü tant'alto, féiv'umbra a tre città;
13 L'üna si l'è Tortona, e l'altra Munferrà,
14 E l'altra l'è Lissándria, ch'i l'è üna gran città.ˡ
(Carbonara, Tortona. Trasmessa da Domenico Carbone)
ˡQuesto finale (12-14) appartiene alla canzone Le due tombe.
G
1 - O mare, maridè-me ch'a i passa la stagiun;
2 - Le brigne sun madüre, i persi sun già bun.
3 - O dè-me cul bel giuvo ch'a j'è 'nt cula përzun.
4 - O fia, la mia fia, cui giuvo a 'l fan mürì.
5 - S'a fan mürì cul giuvo, ch'a m' fasso mürì mi;
6 - Ch'a m'fasso fè na cássia ch'i stagu tüti dui.
7 - E in sima de la tumba ch'a i büto d'röze e fiur.
8 - La gent che passeranno diran: - O 'l bun odur!
9 - Diran : - J'è mort la bela, l'è morta për l'amur!
(Bra, Alba. Trasmessa da G. B. Gandino)
H
1 - Sta mattina mi sun levata, mi sun levata prima del sul;
2 - Sun andáita a la finestra, ò veduto il mio primo amor,
3 - Che parlava a una ragazza; o che pena, o che dolor!
4 - Cara mamma, portè-mi in nanna, ch'i 'n poss pü di gran dolor. 5 5 - Cara mamma, portè-mi in chiesa, sotto i piè del confessor;
5 - Colla bocca dirò i peccati, e cogli occhi farò l'amor.
6 - Faremo fare una cassa tonda, per star dentro noi altri tre,
7 - Prima páder, poi la madre, poi 'l mio amor in braccio a me;
8 - Ed ai piedi della fossa pianteremo un bel fior;
9 - Alla sera il pianteremo, al mattin sarà fiorì.
10 - E la gente passeranno, lor diranno: - Oh che bel fior!
11 - Quello è il fior della Rosina, che l'è morta per l'amor!
(Novara. Trasmessa da Gaudenzio Caire)
I
1 - Sta matin me son levata prima ancora che spunta el sol,
2 - E a la finestra me son trata e g'ò visto el mio primo amor.
3 - Sta matina so andata in piazza e g'ò visto el mio primo amor;
4 - El parlava co una ragazza; ahi che pena! ahi che dolor!
5 - Siora mare, sarè la porta, che non entra qua più nissun;
6 - Voi far finta d'esser morta, voi far pianzer qualchedun.
7 - Voi far fare 'na cassa fonda chè ghe stemo drento in tre
8 - Lo mio padre, la mia madre, lo mio amore in braccio a me.
9 - E po' in fondo de quella cassa impianteremo un gran bel fior,
10 - Alla sera l'impianteremo, la matina el sarà fiorì.
11 - Tutti quelli che passeranno oh! diranno, oh che bel fior!
12 - Questo è 'l fior de Rosettina che xe morta per amor.
13 - Siora mare, lassé che lo ama, chè l'è stà el mio primo amor,
14 - Se no ghe ogio, mor ogni fiama, za non m'avete fato do cor.
(Venezia. Comunicata da Guglielmo Stefani)
Testo trascritto da altra fonte
La darè di cui bocage na tan bela fia j'è.
E so pare e sua mare völo dej'la al fiöl dël re.
Mi vöi nen né prinsi imperadur.
E mi vöi cul giuvineto.
Fia mia, cul giuvineto l'è pa'n partì da ti.
Duman lo meno a fè mürì.
E s'a fan mürì cul giuvo
Vöi ch'am' fasso meuri mi.
E mi fasso d'üna tumba, me amur an brass a mi.
E tüta la gent ch'ai passa pianteran dle röse e fiur.
A diran j'è mort la bela, a l'è morta për amur.

Risorse audio presenti: